ContraMINAcción súmase ás 54 organizacións guatemaltecas e internacionais que rexeitan a intervención dos EEUU no caso mineira de Guatemala

 54 organizacións de Guatemala, América Latina, Estados Unidos, Canadá e Europa entregaron unha carta ao embaixador dos EEUU en Guatemala, Luis Arreaga. As organizacións expresaron a súa preocupación diante da intervención do goberno dos EEUU acerca do caso en contra da mina de prata de Tahoe Resources, un proxecto asociado con numerosas e ben documentadas violacións de dereitos humanos. Actualmente, as operacións mineiras están suspendidas mentres a Corte de Constitucionalidade guatemalteca emite unha resolución definitiva que poida rematar no peche permanente da mina por discriminación contra o pobo indíxena Xinca e pola falta de consulta previa.

O 21 de maio, a embaixada dos EEUU publicou un comunicado de prensa que instaba a Corte a emitir unha resolución final, facendo referencia á importancia do Organismo Xudicial para crear un clima de inversión estable para explotar os abundantes recursos naturais de Guatemala. Dada a contundente oposición á minería en todo o país e o patrón de conflito e violencia asociado co proxecto de Tahoe en particular, a declaración da embaixada dos EEUU é censurable.

A carta enviada polas organizacións, entre as que se encontra a rede Contraminacción, así como de xeito individual algún dos colectivos da nosa rede, é a seguinte:

 

Estimado Embaixador Arreaga,

As organizacións abaixo asinantes están profundamente preocupadas pola continua interferencia do goberno dos EEUU e as ameazas de demandas internacionais, xa que un tribunal guatemalteco suspendeu provisionalmente a mina de prata O Escobal, de Tahoe Resources no sueste de Guatemala. A mina foi suspendida por orde do tribunal desde xullo de 2017, en resposta a unha demanda presentada contra o Ministerio de Enerxía e Minas por discriminación e por non obter o consentimento previo do pobo indíxena Xinka. Un mes antes, nunha iniciativa independente liderada pola comunidade, os residentes de cinco municipalidades comezaron unha protesta pacífica no camiño que conduce á mina por preocupacións sobre os impactos ambientais e sociais do proxecto. A protesta efectivamente detivo a actividade mineira e continúa ata a data.

Desde entón, congresistas estadounidenses, representantes do Departamento de Comercio dos EEUU e a Embaixada dos EEUU en Guatemala realizaron esforzos extraordinarios para influír no resultado da demanda a favor de Tahoe Resources. En varias ocasións, os funcionarios estadounidenses reforzaron e repetiron o discurso problemático da empresa a través da comunicación directa co presidente guatemalteco, en cartas internas escritas polo congresista estadounidenses Mark Amodei e o senador estadounidense Dean Heller que a empresa fixo públicas, e nunha carta do Congreso instando o goberno a facer máis para mellorar o clima de investimento para as empresas dos EEUU.

O 21 de maio de 2018, a Embaixada dos EEUU en Guatemala emitiu un comunicado de prensa destacando a importancia da extracción de recursos naturais e pedíndolle á Corte de Constitucionalidade que “ditamine sen demora” a resolución final no caso de Tahoe. Dada a abafadora oposición á minaría en toda Guatemala e o patrón de conflito e violencia asociado co proxecto de Tahoe en particular, a declaración da Embaixada dos Estados Unidos é reprensible. O esforzo da Embaixada dos Estados Unidos por interferir coa independencia do poder xudicial guatemalteco está fóra de lugar e pon os defensores e as defensoras do medio ambiente e os líderes e as lideresas indíxenas que se opoñen lexítima e pacificamente aos proxectos mineiros en maior risco de represión.

Aínda que a intervención dos EEUU nos procesos xudiciais independentes de Guatemala é fundamentalmente errónea, Tahoe Resources fixo presión e afirmou que a intervención dos EEUU inclinará a decisión do tribunal ao seu favor. O 25 de setembro de 2017, o CEO de Tahoe Ron Clayton comentou que, a petición de Tahoe, o goberno dos Estados Unidos “tivo unha gran influencia mesmo nesta última decisión xudicial”, referíndose á intervención estadounidense no fallo da Corte Suprema de Xustiza de Guatemala a principios de mes, que temporalmente restableceu a licenza de explotación da empresa.

A ameaza da arbitraxe internacional e a presión sobre os tribunais están exacerbando o clima de conflito. O 8 de maio de 2018, o International Law Institute, con sede en Washington, presentou un escrito na Corte de Constitucionalidade, indicando o risco de arbitraxe internacional no caso de que a Corte non lle permita a Tahoe Resources continuar traballando na súa mina infestada de conflitos. O escrito foi presentado por avogados guatemaltecos, cuxa firma representa a subsidiaria de total propiedade de Tahoe Resources en Guatemala, Mineira San Rafael. Pouco máis dunha semana despois, o 16 de maio, Kappes, Cassiday & Associates (KCA), con sede en Nevada, notificou a súa intención de demandar ao goberno guatemalteco en virtude do Tratado de Libre Comercio entre Centroamérica e República Dominicana (CAFTA-DR) polo menos 300 millóns de dólares. KCA fundamenta a súa reclamación na suspensión da Corte de Constitucionalidade da súa mina de ouro, O Tambor, en 2016, por falta de consulta previa coas comunidades afectadas, pola suspensión da súa licenza de exportación por parte do Ministerio de Enerxía e Minas e por unha suposta falta de protección estatal para a empresa contra as protestas comunitarias, que di que obstrúen o seu traballo de explotación de cara ao futuro.

Tal interferencia, a través da súa influencia no goberno dos EEUU e as ameazas de custosas demandas internacionais contra o goberno guatemalteco, só serven para elevar as tensións e proxectar dúbidas sobre a independencia xudicial de Guatemala. Estas accións aumentan a ameaza de violencia e represión contra as comunidades indíxenas e non indíxenas opostas á mina de Tahoe Resources, así como os riscos da actual resistencia pacífica ao proxecto Tambor de KCA.

Atopar “unha solución beneficiosa para todos”, como di o comunicado da Embaixada dos EEUU, non debe ser a prioridade da Corte de Constitucionalidade. Máis ben, débese garantir ás comunidades afectadas o debido trato en relación coa discriminación e a violación do seu dereito á autodeterminación.

A medida que a Corte de Constitucionalidade avalíe este caso, a Embaixada dos EEUU, as empresas mineiras e os seus asociados, deben deter a interferencia dirixida a exercer presión sobre a Corte para que falle a favor de Tahoe. Instamos á Embaixada a que se retracte do seu comunicado máis recente e tome medidas concretas para apoiar aos defensores e as defensoras dos dereitos humanos que actualmente están en maior risco por defender lexítima e pacificamente a súa terra, a súa auga e os seus medios de subsistencia.

Atentamente:

GUATEMALA
Parlamento del Pueblo Xinca de Guatemala
Consejo Diocesano de Defensa de la Naturaleza – CODIDENA
Colectivo Vida Justicia
Consejo del Pueblo Maya (CPO)
Asociación Feminista La Cuerda
Asociación Para La Promoción Y El Desarrollo De La Comunidad “Ceiba”
Asociación Q’anil, Guatemala
Fundación Tierra Nuestra (FUNDATIERRA)
Libertad para las Mujeres, Huehuetenango
Plataforma Internacional contra la Impunidad
Unidad de Protección a Defensoras y Defensores de Derechos Humanos – Guatemala (UDEFEGUA)

ESTADOS UNIDOS
Amnesty International
Casa Baltimore/Limay
Earthworks
Guatemala Human Rights Commission (GHRC)
Guatemala Solidarity Project
Human Rights Defenders Project
Network in Solidarity with the People of Guatemala (NISGUA)
Oberlin Students in Solidarity with Guatemala (OSSGUA)
Rights Action (U.S. & Canada)
Rochester Committee on Latin America (ROCLA)
Santa Elena Project of Accompaniment (SEPA)
Students for Energy Justice (SEJ)
Swift Foundation

CANADÁ
Atlantic Regional Solidarity Network
Comité pour les droits humains en Amérique latine (CDHAL)
Education in Action Café Justicia Ottawa
Guatemala Research Group (GRG), at University of Northern British Columbia
Maritimes-Guatemala Breaking the Silence Network
Mining Injustice Solidarity Network (MISN)
Mining Justice Action Committee (MJAC)
Mining Justice Alliance
MiningWatch Canada
Projet accompagnement Québec-Guatemala
Socialist Project
Todos por Guatemala-Canada
Tzijolaj Guatemala-Canada
United for Mining Justice
University of British Columbia Social Justice Centre & Co-chair, Jacob Fischer-Schmidt

AMERICA LATINA
Procesos Integrales Para La Autogestión De Los Pueblos
Red Mexicana de Afectados por la Minería (REMA)
Movimiento Mesoamericano contra el Modelo extractivo Minero (M4)
The Oscar Romero Christian Network in Solidarity with the Peoples of Latin America (SICSAL)

EUROPA & AUSTRALASIA
Asociación Ambiental e Cultural Petón do Lobo
Asociación Ecoloxista Verdegaia
Asociación galega Cova Crea
ContraMINAcción, Rede contra a minaría destructiva na Galiza (20 organizacións de Galiza)
Guatemala Solidarity Network (GSN)
Peace Watch Switzerland (Switzerland)
Protection International
Salva la Selva
Sí a la Vida No a la Minería/ Yes To Life No To Mining YLNM (64 organizaciones internacionales)
Swedish Fellowship of Reconciliation (SweFOR)
Wellinngton Zapatista Support Group

Repercusións mediáticas da manifestación #MinaTouroOPinoNon #10XMinaNon

Para que non te enganen nin che oculten información, aquí tes unha longa lista de ligazóns aos diferentes medios informativos que decidiron informar sobre a manifestación, e tamén aos que decidiron desinformar.

 

Adiante Galicia

Miles de personas claman en Santiago contra la mina de Touro-O Pino

Galicia Confindencial

As imaxes dun clamor histórico contra a mina de Touro-O Pino

A verdade do proxecto mineiro de Touro-O Pino: serán máis hectáreas, menos postos de traballo e terá impactos medioambientais

Nós TV

O unánime berro contra a Mina de Touro colapsa Compostela

Praza Pública

Clamor multitudinario contra a mina de Touro: “sabemos do que falamos, non queremos outra herdanza envelenada”

Sermos Galiza

Milleiros de persoas, ao berro de “Esta mina ímola parar”

TVG

Milleiros de persoas esíxenlle á Xunta que paralice o proxecto da mina de Touro

El Blog de Pilar Aymara informa en galego e inglés: 

NON Á MINA – NO TO THE MINE #MinaTouroOPinoNON #Galicia #Environment #Sea #Agriculture #CaminodeSantiago

Galicia Press 

“80.000 personas” piden a la Xunta que no autorice la “contaminante” mina de cobre de Touro-O Pino

Compostela 24 horas

Lleno absoluto en el Obradoiro para mostrar el rechazo contra la mina de Touro

Economía Digital, Galicia

Manifestación multitudinaria contra la mina de Touro

Europa Press

Una multitudinaria manifestación en Santiago pide a la Xunta que no autorice la “contaminante” mina de Touro

ElDiario.es

Una multitud exige a la Xunta que no autorice la mina que amenaza varias comarcas y la ría de Arousa

El País

Una masiva protesta clama contra la reapertura de una mina de cobre en Touro

20 Minutos

Una multitudinaria manifestación en Santiago pide a la Xunta que no autorice la “contaminante” mina de Touro

ABC

Miles de personas protestan en Santiago contra la mina de Touro

Faro de Vigo

Una multitudinaria manifestación en Santiago pide a la Xunta que no autorice la “contaminante” mina de Touro

A continuación os medios que informaron de peor gana e pésima calidade, que cobran subvencións e dan periodicamente novas con aparencia de publireportaxes da empresa a cambio de non se sabe que.

La Voz de Galicia (en fin)

Una riada humana protesta en Santiago contra la mina de Touro

Colectivos pesqueros dicen que pelearán hasta que se anule el proyecto minero

El éxito de la protesta contra la mina de Touro anima a mantener viva la lucha

El Correo Gallego (estos definitivamente fixéronse os tontos, porque enterar tiveron que enterarse)

Miles de personas se manifiestan en Santiago contra la mina de Touro

COPE 

Manifestación multitudinaria contra la reapertura de la mina de Touro

La Ser

Multitudinaria manifestación en contra de la mina de Touro

Álbums de Fotos

Galiza Contrainfo https://www.flickr.com/photos/47009921@N02/albums/72157697305423154 que son Creative Commons (CC BY-NC-SA 2.0).

ContraMINAcción/ Nacho Jorganes https://www.flickr.com/photos/jorganes/albums/72157697304047464

Compostela 24 horas https://www.compostela24horas.com/albums/view/53656/manifestacion-contra-mina-touro-compostela-10-06-2018

 

Tweets para saber de primeira man o que din as rúas, cos hashtags

#MinaTouroOPinoNON

#10XMinaNon

Ademais

Os grandes medios ocultan a masiva manifestación en contra da mina de Touro e O Pino

Video

Videocrónica de Galiza Contrainfo da manifestación pola paralización do proxecto de megaminería a ceo aberto en Touro-O Pino, unha enorme demostración de forza popular contra a destrución da nosa terra.

 

Reacciones posteriores

La Vanguardia La oposición reclama a la Xunta que “dé carpetazo” a la mina de Touro y el PP pide “tranquilidad” ante los “alarmismos

ContraMINAcción volve á rúa para berrar que Galiza non é unha mina

Hoxe, 10 de xuño de 2018, ContraMINAcción volve ás rúas de Santiago de Compostela para apoiar a nova mobilización masiva contra a minaría en Galiza. O colectivo organizador, a Plataforma contra a mina de Touro, que fai parte da rede, conta con replicar cinco anos despois a gran manifestación masiva de ContraMINAcción no 2013, que aínda resoa.

Se hai algo que caracteriza a nosa rede é a súa presencia activa naqueles lugares onde a veciñanza percibe a minaría coma unha ameaza. De feito, ContraMINAcción é a ‘Rede contra a Minaría Destrutiva na Galiza’ e acompaña a loita das comunidades que como as de Touro e O Pino se opoñen á minaría en calquera punto da nosa xeografía: Corcoesto, Terra Chá, Lousame Triacastela, Frades e Mesía, O Courel ou a Fonsagrada, entre outras.

ContraMINAcción leva 5 anos traballando, dende que a resistencia ao proxecto de Corcoesto facilitara a identificación mutua de diferentes colectivos interesados no tema. Actualmente agrupa a 20 organizacións, que teñen recollido un bo número de éxitos e gran cantidade de saber colectivo en torno ao tema da minería e do extractivismo como modelo económico imposto e ameazante para as comunidades que se opoñen a certos proxectos.

ContraMINAcción organizou a primeira xuntanza informativa sobre o proxecto mineiro San Rafael para a xente afectada, e a partir de aí colaborou coas entregas de alegacións, nos primeiros repartos de folletos na feira de Touro, e informando durante meses por toda Galiza acerca deste grave problema, ata que se formou a “Plataforma Mina Touro O Pino Non”.

Hoxe son os veciños de Touro-O Pino os que necesitan do noso apoio, mañá haberá sen dúbida novos proxectos. Necesitamos estar previdos, pois as empresas mineiras están a actuar dun modo escuro e sen os controis preceptivos, moitas veces influenciando cambios lexislativos feitos a medida dos seus intereses económicos”, di Marga Prieto Ledo representante do Sindicato Labrego Galego en ContraMINAcción.

Carlos Montero, un dos portavoces da Comisión das minas da Terra Chá sabe ben do que fala, pois unha concesión mineira para a extracción de seixo (cuarzo) afectaba negativamente a más de 5.000ha dos concellos de Castro de Rei, Cospeito e A Pastoriza, e a un millar de explotacións agropecuarias nestas zonas de A Terra Chá. “O noso estado de alerta contra o proxecto mineiro comezou en 2006, e con moito traballo conseguimos paralo, pero a ameaza persiste porque as concesións mineiras de Erimsa para a extracción de seixo seguen en vigor para 30 anos prorrogables a 90”, di Montero.

A ría de Muros e Noia sofre desde hai décadas os efectos da contaminación das minas de San Fins. Apostamos pola vida e a pola ría o ‘non’ a minaría e rotundo”, fala Joam Evans sobre o soado caso da mina de wolframio en Lousame.

Pola súa parte, Paco García da Plataforma pola defensa de Corcoesto, conta como “despois de conseguir paralizar o proxecto de explotación da mina de ouro de Corcoesto e de que se desen por caducados os dereitos mineiros, a loita na zona de Corcoesto céntrase en paralizar dende a raíz os permisos de investigación adicionais solicitados en Corcoesto, Cereo, Valenza e Zas. A idea é evitar calquera megamina futura a ceo aberto, mantendo viva a mobilización social”.

Para isto, Nela Abella de Verdegaia explica que “ContraMINacción segue a loitar polo acceso a información, que é un dereito. A administración agocha a información relevante relativa aos proxectos mineiros de maneira sistemática. Dificulta a participación dos colectivos e persoas afectadas nos procesos. Esta cuestión é central no labor de contraMINAcción, que traballa para revertela.”

Eduardo Quintás, gandeiro afectado polo proxecto mineiro de Touro conta os motivos polos que se opón á mina frontalmente: “déixanos sen base territorial ás granxas da zona. Dous depósitos de lodos tóxicos e augas acedas con materiais perigosos para as persoas e a fauna acuática rodearán a aldea, o que significaría a nosa desaparición.”

Ninguén no seu san xuízo pode estar de acordo con estas desfeitas”, comenta Baldomero Iglesias de Xanceda, onde tamén se está a extraer seixo, mais referíndose a Touro.

Desde Véspera de Nada, o profesor de Economía Xoan Doldán lémbranos que “o desembarco mineiro na Galiza responde ás necesidades dunha economía baseada no crecemento continuo da produción e o consumo. Nesta lóxica, as empresas transnacionais procuran maximizar os seus beneficios espoliando os recursos naturais, polo que non dubidan en sacrificar as comunidades locais de calquera lugar do mundo, poñendo en perigo a súa saúde e os seus medios de vida, e degradando os ecosistemas. Contra esta dinámica perversa, cómpre manterse firme e facer unha fronte común que impida que estes proxectos saian adiante”.

Hoxe 10 de Xuño 2018, en Santiago de Compostela, ContraMINAcción vai berrar

“GALIZA NON É UNHA MINA – DEFENDE A TERRA DEFENDE A VIDA”, “NON QUEREMOS UNHA HERDANZA ENVELENADA” “MINA TOURO O PINO NON!”

Obter metais a partir do lixo electrónico é 13 veces máis barato que sacalos dunha mina

 

Recuperar ouro, cobre e outros metais do lixo electrónico non só é máis sustentable, senón que ademais é 13 veces más barato que extraer metais das minas, segundo se desprende das investigacións publicadas pola Sociedade Química Americana na revista Ciencia e Tecnoloxía Medioambiental.

Investigadores da Universidade de Tsinghua en Peking e da Universidade de Macquarie en Australia estudaron datos de 8 empresas de reciclaxe en China e calcularon o custo de extraer metais do lixo electrónico co que se vén chamando minería urbana. Observaron que unha televisión de tubo catódico contén case medio quilo de cobre, e máis de medio quilo de aluminio. Tamén contén arredor de 10 gramos de ouro.

Os gastos das empresas de reciclaxe, que foron compensados con axudas gobernamentais e ingresos das ventas dos materiais e compoñentes que se recuperaron, incluíron recollida de lixo, man de obra, enerxía, material e transporte, ademais de gastos en maquinaría e naves, segundo a Sociedade Química Americana.

Os nosos residuos conteñen gran cantidade de metais que poden ser reaproveitados

“Os investigadores conclúen que con estas compensacións, custa 13 veces máis obter estes metais da minería metálica que da minería urbana”, di a Sociedade Química Americana.

Aínda que o estudo estaba limitado ao cobre e ouro extraídos e procesados de residuos electrónicos de televisores, os investigadores afirman que os seus resultados indican unha tendencia e posibilidade de ser aplicados a unha gama máis ampla de residuos electrónicos e metais.

“Se estes resultados se poden estender a outros metais e países, prometen ter un impacto positivo na eliminación de residuos e nas actividades mineiras a nivel global, xa que a economía circular viría a desprazar a economía de traxectoria lineal”, afirman no estudo.

Extraer metais do lixo electrónico hai tempo que ten sentido para empresas como Dell, tanto a nivel económico como medioambiental. Michael Murphy, vicepresidente de Dell Technologies para Enxeñería de conformidade global de produtos e asuntos medioambientais, declarou a Environmental Leader que os ordenadores son un tipo de produto complexo, pero dos que se poden obter fluxos de valor.

“Unha das claves é a extracción de metais preciosos”, dijo. “Axudamos co deseño para que sexan reciclables e así permitir aos nosos colaboradores obter os materiais de máis valor facilmente, e usalos novamente nos nosos produtos ou outros sectores”.

Este ano, Dell colaborou coa actriz e activista Nikki Reed cunha colección de xoias de edición limitada feita nos Estados Unidos usando ouro recuperado nos programas de reciclaxe de Dell. Desde 2012, a compañía di ter convertido máis de 50 millóns de libras de materiais reciclados en novos produtos.

A nosa economía actual é lineal, é dicir, está baseada no sistema de producir-comprar-tirar, un sistema que ignora os límites reais do noso planeta. A produción de obxectos de consumo non se fai pensando nos nosos recursos e necesidades, senón na busca do beneficio económico a calquera prezo, sen ter en conta para nada os criterios ambientais. Así, a maioría de obxectos son producidos desde a perspectiva da obsolescencia programada, pensando en que duren o menor tempo posible e non sexa posible arranxalos, para que precisemos facer unha nova compra.
Desde ContraMINAcción pensamos que este modelo non serve, e que leva a unha necesidade cada vez maior de destruír o noso solo para obter recursos que en realidade xa están aí, no noso lixo. Cremos que cómpre facer o cambio a unha economía circular, na que se aposte pola durabilidade dos obxectos producidos, e na que se lle dea aos residuos o valor que realmente teñen, pois non son outra cousa que recursos que poden ser aproveitados para un novo ciclo.

A nosa campaña contra a mina de Touro-O Pino faise internacional

Desde ContraMINAcción estendemos a campaña contra a mina de Touro e O Pino a distintas cidades galegas, como Vigo e Ourense. Tamén cruzamos o océano con ela, levándoa a Bos Aires.

Desde a plataforma contraMINAcción, Rede contra a Minaría Destrutiva de Galiza que agrupa 24 colectivos e plataformas, estamos a desenvolver un intenso traballo dende hai anos para informar á cidadanía do enorme impacto social e medioambiental que ten a minaría destrutiva en diversos puntos da xeografía galega. Nese traballo continuado no tempo enmárcase a nosa actual campaña contra o proxecto San Rafael de extracción de cobre que pretende levar a cabo Atalaya Mining (Riotinto) nos municipios coruñeses de Touro e O Pino.

En ContraMINAcción estamos traballando no tema desde que se puxo a exposición pública o proxecto, divulgando as características do mesmo e os riscos que del se derivan. Agora estamos a organizar actos nos que se proxecta o documental producido por Nós TV e dirixido por Xosé Antón Bocixa “A ameaza do cobre”, e nos que persoas e colectivos afectados comparten a súa testemuña cos e coas asistentes. Desta maneira, ContraMINAcción organizou xa proxeccións e palestras en Lugo e Muimenta (Lugo) e, para a semana que vén, o xoves 24 de maio, fará outro tanto en Ribeira, Vigo e Ourense, co apoio nesta última cidade de Cine Clube Padre Feijóo e Sustinea. A maiores, estanse a preparar proxeccións e palestras en Arzúa, Melide e mesmo en Bos Aires (Arxentina)

Unha das primeiras charlas de ContraMINAcción en Touro, antes da constitución da Plataforma

Con esta campaña, desde a rede contraMINAcción queremos dar continuidade ao noso compromiso de informar á cidadanía e poñer tódolos medios ao noso alcance para deter este proxecto mineiro que ameaza con arrasar unha rica e extensa zona gandeira. Así o fixemos con varias charlas informativas, en setembro de 2017, para dar a coñecer á veciñanza as consecuencias do proxecto mineiro; ou elaborando as alegacións e poñéndoas a disposición dos veciños e veciñas para que puidesen presentalas contra o proxecto mineiro en outubro dese mesmo ano.

O SLG denuncia a Erimsa diante da Fiscalía por actividade mineira presuntamente ilegal en Frades

O SLG denuncia a Erimsa diante da Fiscalía por unha actividade mineira presuntamente ilegal no concello de Frades

Un dos colectivos da nosa rede, o Sindicato Labrego Galego, vén de presentar diante da Fiscalía unha denuncia contra a empresa Erimsa por levar a cabo actividades mineiras no concello de Frades sen que consten as licenzas preceptivas para poder levalas a cabo.

Extracción de cuarzo nunha parcela agrícola por parte de Erimsa (Fonte: Campo Galego)

 

Os feitos denunciados remóntanse ao outono de 2017, cando Erimsa fixo traballos extractivos dende o 27 de outubro na parcela 502, polígono 572, na parroquia fradense de Abellá. Con data 27 de novembro de 2017, o SLG puxo estes feitos en coñecemento do Concello de Frades, solicitando do goberno municipal que, unha vez comprobados os feitos, actuasen en consecuencia. Ese mesmo día, denunciouse todo isto diante da Axencia de Protección da Legalidade Urbanística (APLU). A día de hoxe, o Concello de Frades aínda non contestou, e a APLU manifestou, recentemente, que as actividades denunciadas non precisaban autorización autonómica previa á licenza municipal, desentendéndose da posible infracción.

Diante do silencio do Concello de Frades e do absentismo da APLU -pois é competencia súa intervir en supostos como o denunciado, con independencia do que faga ou deixe de facer o concello- dende o Sindicato Labrego Galego tomaron a decisión de poñer estes feitos en coñecemento da Fiscalía.

Curiosamente, e dándolle a razón ao SLG, tralas denuncias realizadas, segundo o BOP do 26 de xaneiro de 2018, Erimsa solicitaba de Augas de Galicia a autorización de obras nos lugares de Regueiro e Trigueira, parroquia de Galegos (San Martiño, Frades). A maiores, extraído do BOP citado, Erimsa “solicita autorización para realizar cribado de terreo nas parcelas 571 e 572 do poligono 502 do catastro de Frades, no lugar de Regueiro, dentro da zona de policía de Ieitos do río Samo. O cribado consta das fases de escavación de terra vexetal, acopio temporal da terra vexetal escavación e cribado de materiais, carga do material a extraer, recheo do oco da escavación, estendido de terra vexetal e, finalmente, revexetación das parcelas”. O problema é que ese cribado de terreo xa fóra realizado antes de solicitar as licenzas para facelo.

Diante disto, o Sindicato Labrego Galego pediulle á Fiscalía que se requira da APLU a documentación referente a este caso e explicacións sobre o seu absentismo nesta denuncia. Tamén pedimos que se requiran todos os documentos relacionados con este suceso ao Concello de Frades, á Policía Autonómica (que presenciou os feitos denunciados), A Dirección Xeral de Minas e á propia empresa Erimsa.

A vida non vale un cobre

Para contribuír ao debate social que se está a xerar sobre a minaría en Galiza, presentamos esta interesante documentación sobre a minería de cobre noutras partes do mundo. Neste caso, na mina de cobre de Espinar no Perú.

Consiste nun corto animado moi elocuente e testemuños das comunidades afectadas.

Mostra o que teñen sufrido estas comunidades non tan diferentes as da Galiza: o que sucede ás propias comunidades e co gando, auga, saúde e o medio ambiente.

Enlace a documentación: http://lavidanovaleuncobre.com

A mina foi operada antigamente por Xstrata, mineira que foi adquirida posteriormente por Glencore (que por certo é a mesma mineira transnacional para a que traballou en África o enxeñeiro e directivo da mina de Touro, Alberto Lavandeira). Aquí podedes ver o modus operandi de empresas transnacionais mineiras como estas.

Nas inmediacións desta mina, informou ContraMINAcción recentemente que nas pasadas semanas as mulleres que se opoñían á actividade mineira foron duramente atacadas e golpeadas.

A mina encóntrase cerca de Cuzco (a 4100 metros de altura !!) no distrito Yauri, provincia de Espinar. Son zonas altas onde nace a agua, polo tanto un territorio fundamental para as comunidades.

Mina de Espinar no  Atlas de conflictos ambientais Ejatlas

Más sobre as minas de Glencore Xstata en Espinar

 

 

Plataforma pola sostibilidade do rural galego ou cabalo de Troia contra o rural?

O concepto de sostibilidade

O uso perverso do concepto da sostibilidade ou sustentabilidade ten levado a exemplos que ben merecerían estar nalgunha enciclopedia do disparate. En 1987 se publicou o informe Brundtland que deu a coñecer o concepto de desenvolvemento sostíbel definíndoo como o que atende as necesidades do presente sen comprometer as necesidades das xeracións futuras. Desde aquela, o concepto foi utilizado de forma cada vez máis abusiva nos contextos máis triviais, como a publicidade, até as políticas institucionais, traducidas en plans, informes, etc, presentándose, mesmo, como elemento vertebrador de dispares políticas ambientais. Este uso-abuso, lonxe de ir acompañado de medidas que contribuísen a unha xenuína transformación económica e social, supuxo, máis ben, unha forma de anular o seu significado inicial e o seu potencial crítico. Nesta deturpación conceptual participaron as grandes empresas transnacionais, interesadas en non ver freadas as súas ansias de maximizar beneficios por mor de garantir unha seguridade ambiental e económica a xeracións que non formaban parte dos seus inmediatos consumidores. Da man delas foron organizacións políticas e económicas internacionais, correas de transmisión dos seus intereses nas que están instalados os lobbys de forma permanente. E, como non, os gobernos a diferentes niveis da administración, nos que as portas xiratorias están á orde do día, guiados na súa acción política polos intereses empresariais.

Pouco a pouco, desprovisto de referente real, o concepto de sostibilidade converteuse nun mantra repetido até o fastío a comenencia de cada un. Trinta anos despois atopámonos nunha encrucillada ecolóxica que pon en xaque a supervivencia do planeta: cambio climático, esgotamento acelerado de recursos, perda preocupante da biodiversidade, etc…
Neste contexto aparece a iniciativa promovida por Unións Agrarias, o Clúster da Madeira e o Deseño de Galicia (CMD), a Federación de Aserraderos y Rematantes de Galicia (Fearmaga), a Asociación de Empresarios da Primeira Transformación da Madeira de Lugo, a Asociación Sectorial Forestal Galega (ASEFOGA), a Asociación de Viveiros Forestais de Galicia (VIFOGA), a Confederación de Organizaciones de Selvicultores de España (COSE), a Cámara Mineira, o Clúster da Pizarra de Galicia, o Clúster do Granito, a Asociación Galega de Áridos (ARIGAL) e a Confederación Española de Industrias Extractivas de Rocas y Minerales Industriales (COMINROC) que din formar unha Plataforma pola sostibilidade do rural galego. Á marxe dos intereses comúns que poidan mover ou non a cada un destes grupos, chama a atención que destaquen varios aspectos da súa análise nos que coincidirían:
A suposta obstaculización ás actividades produtivas no rural por mor da lexislación ambiental autonómica, ao considerar que son incompatíbeis co manexo do territorio. A pesar de teren, en ocasións, intereses enfrontados estas normas prexudicaríanos a todos eles.
A consideración de que a perda de poboación no rural reduce a xestión do territorio e aumenta a incidencia dos incendios catastróficos.
A consideración de que a actividade económica é compatíbel coa protección ambiental, motivo polo que as políticas ambientais deberían ter en conta os veciños, os propietarios forestais e as actividades económicas do rural.
Pronúncianse en defensa dun desenvolvemento sostíbel no rural, con políticas ambientais que permitan o mantemento de actividades produtivas, para un rural que sirva para vivir e traballar e non só para ir de paseo.

Sostibilidade rural ou máis do mesmo?

Podería parecer un discurso coherente, mais non o é. Parecen promover un desenvolvemento sostíbel e falan de sostibilidade do rural, mais mesturan ideas contraditorias para promover xusto o contrario do que din defender: un desenvolvemento convencional destrutivo dos ecosistemas e a desaparición paulatina do hábitat rural tal e como o coñecemos. Vexámolo con máis detemento.
A primeira e grave confusión está xa no inicio e non procede da cándida ignorancia, a intención de dirixir o discurso nunha dirección determinada é clara, como se deduce dos outros puntos. A sostibilidade, esa idea-forza que, repito, nace co informe Brundtland e o concepto de desenvolvemento sostíbel, refírese fundamentalmente á idea da preservación das condicións ecosistémicas que permitan garantir que xeracións futuras poidan satisfacer as súas propias necesidades dun modo análogo a como se satisfán no presente. Precisamente o que denunciaba o informe era un desenvolvemento baseado no crecemento económico continuado, é dicir, nun incremento continuado da actividade transformadora de recursos e do consumo. Nese desenvolvemento radicaría a causa principal de que a humanidade teña alcanzado unhas proporcións de destrución dos ecosistemas da biosfera que poñen en perigo a súa propia supervivencia. Ese desenvolvemento económico foi capaz de asegurar a cobertura de necesidades para unha parte da poboación mundial -nin sequera para toda- pagando o prezo de xerar un alto grao de desigualdade e hipotecando as xeracións futuras. En fin, é un modelo de desenvolvemento INSOSTÍBEL.
Trataríase, pois, de cambiar o modelo. Debería mudar a base económica da produción e o consumo evitando un crecemento económico continuado destrutor dos ecosistemas e, en consecuencia, da base material da economía. Non hai unha oposición entre protexer os ecosistemas e garantir a reprodución das condicións económicas materiais. A esfera do económico non existe á marxe dos ecosistemas. Os seres humanos somos seres sociais, as relacións sociais permítennos resolver os nosos problemas de produción ou consumo e, en tanto que seres vivos, habitamos ecosistemas, non somos seres etéreos e incorpóreos encapsulados e separados doutros elementos da biosfera. A biosfera, ese espazo do planeta que ten unhas condicións que permiten que haxa algunha forma de vida, é o lugar no que habitamos todos os seres vivos -tamén os humanos- construímos organizacións sociais, obtemos todo o que utilizamos para manter os nosos niveis de vida e establecemos relacións económicas.

Conservalos é a única forma real de garantir a reprodución económica, social e ambiental nesta e futuras xeracións. Certamente, podemos decidir non conservalos, e mesmo iso pode facernos dispor dunha fugaz riqueza material superior á do pasado, no entanto, sen dúbida tamén superior á das xeracións futuras, porque teremos consumido parte do patrimonio común do que deberían gozar tal e como nós o herdamos das pasadas.

A sostibilidade ecosistémica, única garante da sostibilidade socioeconómica

A diferenza do que se fai crer, conservar os ecosistemas non implica deixar de utilizar aquilo do nos fornecen, porén, ten que ser un uso non destrutivo que nos permita manternos dentro dunhas marxes de equilibrio que garantan a súa preservación. Convén lembrar algunhas das funcións que cumpren os ecosistemas, esenciais para garantir a reprodución da economía e dunhas adecuadas condicións de vida e que os promotores desta iniciativa parecen descoñecer ou non queren considerar. Sen pretender sermos exhaustivos, hai que mencionar a función de regulación hídrica que grazas á cobertura do solo permite regular escorrentas e drenar e irrigar de forma natural, que se ve danada frecuentemente en explotacións mineiras tanto metalíferas como non metalíferas, ou a función de dispoñibilidade hídrica pola que podemos dispor de auga para usos consuntivos (bebida, rego, manufactura). Outras teñen que ver coa suxeición e formación do solo (co papel xogado polas raíces da vexetación e a fauna edáfica ou a acumulación de materia orgánica) e serven como prevención fronte á erosión e o mantemento da produtividade natural do solo e das zonas cultivadas, estas funcións vense gravemente alteradas con prácticas forestais agresivas como as vinculadas ao monocultivo crecente de eucaliptos ou con múltiples actividades mineiras. Os ecosistemas tamén realizan funcións que xeran servizos que permiten resolver necesidades humanas de forma directa ou indirecta: as funcións de hábitat (como refuxio ou criadeiro de todo tipo de especies, incluídas as comercializábeis), as funcións de produción (con todo tipo de recursos), as funcións de información (das que dependen o goce estético e paisaxístico, mais tamén certos elementos históricos e culturais ou o coñecemento científico), as funcións de substrato (como lugares onde vivimos, obtemos os nosos alimentos, realizamos as nosas actividades produtivas ou depositamos os nosos residuos). Que todas estas funcións poidan seguir servindo aos nosos intereses depende de como interfiramos nelas.
E aquí cómpre aclarar unha confusión habitual. Cando falamos de ecosistemas e da súa preservación ou de protección medioambiental, non nos estamos a referir a que os seres humanos deban permanecer fóra deses ecosistemas. Na actualidade, e máis nun territorio como o galego, os ecosistemas están maiormente humanizados, son o resultado dunha interacción milenaria da nosa especie co resto das especies que os habitan. Non hai contradición en preservar un e outros á vez, é máis, precisamos preservar os ecosistemas -que tamén son humanos- para garantir a nosa supervivencia.
Velaí unha das razóns polas que hoxe estamos nesta encrucillada ecolóxica, porque o equilibrio que os seres humanos tendemos a respectar desapareceu en favor do modelo de desenvolvemento dominante que rompeu cunha economía baseada no uso preponderante de recursos renovábeis e na xeración de residuos asimilábeis por eses mesmos ecosistemas. Esa ruptura supuxo construír unha economía insostíbel que fai do consumo de materiais non renovábeis e de enerxías non renovábeis os seus fundamentos. Estes materiais e enerxías son responsábeis de moitos dos máis graves problemas ambientais que padecemos. En materiais non renovábeis sostense toda a industria de extracción mineira actual, que nada ten que ver con fórmulas antigas nas a explotación estaba circunscrita fundamentalmente ao uso de recursos locais para usos locais e só eventualmente para usos noutros territorios. Non por casualidade, a maior parte da extracción mineira mundial faise no último século e sobre todo a partir da segunda metade do século XX, etapa na que se extraen máis minerais que nos milleiros de anos anteriores de historia humana. Esa voracidade destrutiva de todo tipo de ecosistemas, desenvolvida por ou ao servizo de grandes transnacionais mineiras, ten o triste mérito de ter destruído ou levado á pobreza a comunidades enteiras por todo o planeta, mudando de forma drástica o hábitat e abandonándoo cando xa non resulta de interese a súa explotación. Unha actividade virada cara unha economía movida por unha causalidade urbana que condena ao mundo rural a perder as condicións que permiten a súa supervivencia non é sostíbel, é, xusto, a súa antítese. A non ser que, nunha especie de paroxismo conceptual, se entenda por sostibilidade facer buratos aquí e acolá mentres se destrúe o territorio, se contamina, se modifican infraestruturas e hábitats e se interfire nas dinámicas endóxenas propias deses territorios. Construír un lago mineiro nun foso, resultado de pouco máis de dúas décadas de explotación mineira, e ciscar plantas e fauna pseudosalvaxe para cubrir entullos non é un exemplo de sostibilidade. É o caso das Encrobas, ese territorio que vive na memoria, do que foron desterrados os habitantes que durante xeracións o mantiveron vivo coas súas peculiaridades ecosistémicas e coas súas tradicións e costumes. Rematada a mina, non é un lugar para a vida humana senón un escenario de cartón pedra, unha mala performance de sostibilidade que busca naturalizar o que previamente se deshumanizou. Os recursos estragados en apenas vinte e cinco anos e convertidos en emisións á atmosfera de gases de efecto invernadoiro e calor residual hai que descontárllelos da herdanza das xeracións futuras. Será acaso esa sostibilidade a que promove esta plataforma? Un territorio explotado até a extenuación para beneficio duns poucos e a cada paso menos habitable até que finalmente se converta nun deserto humano?.
Desertización demográfica do rural e sostibilidade
O que desertizou o rural galego non foi un exceso de celo ambiental por parte das diferentes administracións. U-la preocupación ambiental? Nalgunhas normas recentes e, certamente, apoucadas se compararmos co entorno europeo? Caso de haber tal preocupación -para nada excesiva- foi posterior ao fenómeno da desertización do rural que se vén producindo desde hai décadas. Desde a entrada da economía española na agora denominada Unión Europea, no ano 1986, produciuse unha clara redución da poboación galega no rural: 249 concellos, todos eles cun carácter fundamentalmente rural, dos 313 concellos galegos perderon poboación desde ese ano, só gañaron poboación certas vilas e as áreas urbanas e periurbanas da Coruña, Compostela, Lugo, Ourense e o eixo Pontevedra-Vigo. O proceso de desprazamento do rural cara o mundo urbano xa viña de algúns anos antes mais agudizouse nos últimos trinta anos. Entre as causas do mesmo está a aplicación dun modelo de desenvolvemento baseado no impulso de polos industriais e servizos nos núcleos urbanos desatendendo paulatinamente o mundo rural e un modelo de modernización e mecanización das explotación agrogandeiras que, lonxe de crear máis postos de traballo, destruíunos (os novos postos de traballo foron creados sobre todo nas áreas urbanas e non nas rurais). Foi a aplicación dun modelo de desenvolvemento convencional de carácter industrial e extractivista, impulsado por unha lóxica urbana e ao servizo desta, mesmo por lóxicas externas ás necesidades internas da economía galega, a que levou a un abandono progresivo e acelerado da actividade agraria e a un abandono demográfico do rural. Afirmar que o exceso de lexislación ambiental é a causa principal, mesmo secundaria, do abandono do rural é simplemente unha falsidade.Certamente, o abandono do rural impide unha boa xestión do territorio e contribúe á proliferación de incendios. Mais tamén favoreceu a extensión dos cultivos de eucaliptos, impulsados por algúns dos promotores da plataforma e favorecidos pola acción nada candorosa das administracións públicas.

Unha paisaxe de terras abandonas e sen cultivar, onde o monte perdeu a súa funcionalidade ecosistémica para converterse nun reservorio de madeira para a fabricación de pasta de papel, e onde preocupa máis o subsolo para alimentar ás empresas mineiras que a superficie para alimentar á poboación local ou galega. Non é o desvelo pola protección ambiental senón a abulia na procura dun modelo forestal diferente a que explica a incidencia dos incendios. O lume formou parte das prácticas da agricultura tradicional mais non a proliferación de incendios que sufrimos hoxe. Separando a produción forestal das actividades agrogandeiras convertemos a maior parte da superficie territorial galega nun elemento incongruente coa lóxica interna que había no rural.

Quen ten en conta á poboación rural?

Coincidimos coa plataforma en que a actividade económica é compatíbel coa protección ambiental, motivo polo que as políticas ambientais deberían ter en conta a veciñanza, propietarios forestais e ás actividades económicas do rural. Xa incidimos antes nesta compatibilidade, se ben nun senso ben diferente. Curiosamente, ter en conta a veciños, propietarios forestais e actividades económicas do rural na planificación económica e ambiental, sendo imprescindíbel para o seu éxito, non é práctica habitual dalgúns dos promotores da plataforma. Véxase o modus operandi das empresas mineiras nos conflitos de Corcoesto, Terra Chá, A Limia, Triacastela, Lousame, Touro-O Pino. Por máis que se presenten centos de alegacións veciñais, se soliciten debates abertos e exposicións públicas dos proxectos, se considere a prevalencia das actividades agrogandeiras, marisqueira ou pesqueiras preexistentes, por máis que colectivos sociais, veciñais, ecoloxistas, etc, fagan fincapé na necesidade de garantir tal compatibilidade, as empresas mineiras teñen furtado o debate e escatimado a atención a aqueles que lle reclaman esa resposta pública. Esa desatención non é menor por parte de algunha das administracións públicas, como a Xunta de Galicia.
O modelo económico produtivista e extractivista ao que se ten sometido ao mundo rural durante décadas foi deseñado, en grande medida, co apoio, inspiración e, ás veces, ao ditado nas súas liñas directrices por varios dos colectivos promotores da plataforma. Non deixa de ser paradoxal que agora se laien dos efectos da aplicación de dito modelo –como o abandono do rural-. Semella máis cínica a súa postura pretendendo endosárllelos a unha política ambiental que mirou para outro lado mentres lle deixou facer a vontade. Certas directrices, en aplicación de directivas europeas, pretenden ser aplicadas na súa versión máis laxa e claramente insuficiente para salvagardar o pouco que queda susceptíbel de ser protexido. As propostas desta plataforma para debilitar a protección ambiental e relegala a un papel marxinal son a garantía para sentenciar a morte definitivamente o agonizante rural galego.
Non hai unha minaría sostíbel, nin monocultivos forestais sostíbeis, por moito que contorsionemos os conceptos. A sostibilidade real é contraria a este tipo de prácticas. Que un sindicato agrario como Unións Agrarias pida a sostibilidade (real) do rural non é estraño, mesmo é esixíbel que o faga. Que para facelo se unan a algúns colectivos que obstaculizan a sostibilidade (real), é incomprensíbel. De outros colectivos non se pode esperar máis que o que están a facer, defender intereses privados, mesmo en detrimento dos intereses colectivos ou particulares de moita xente do rural. Xa nos tiñan acostumado.
Un rural sostíbel é posíbel, mais non con esta plataforma.

 

Xoán R. Doldán García
Profesor Titular de Economía Aplicada-Universidade de Santiago de Compostela

ContraMINAcción, nas xornadas antimineiras de Irlanda

A pasada fin de semana celebráronse en Belfast (Irlanda) unhas xornadas de encontro de loitas antimineiras, promovidas por Friends of the Earth. Contraminacción estivo presente nelas, pois a compañeira María Schery, da Plataforma de Xinzo, viaxou a Irlanda para participar no encontro.

María Schery, da Limia, xunto ao resto de representantes dos colectivos participantes

Nada máis chegar a Irlanda, María deuse conta de dúas cousas: a primeira, que a xente de Irlanda do Norte é moi acolledora e cariñosa. A segunda, que alí tamén chegou a “moda” da minería tal como pasou antes en Grecia, Rumanía…e en Galiza.

O primeiro grupo en intervir foi Save Our Sperrins. Loitan contra unha mina de ouro que está en Greencastle, Co. Tyrone. Están lanzando unha campaña de alegacións que nos piden que firmemos. Pódense descargar aquí, se algún grupo está interesado en apoialas. Para saber máis sobre este grupo, podedes ir á súa páxina de Facebook, SaveOurSperrins.

Lugar onde iría a balsa de lodos

Despois informou a xente de Cavan Mining Objection Group, que se opón a unha mina situada no parque natural Lough Oughter e os seus lagos. Se queredes visitar o seu Facebook, pinchade aquí.

Estes dous casos lembran moito ao caso de Corcoesto.

Seguindo cos parecidos, en County Down hai unha empresa sen licenza de obras que está esnaquizando a costa. A que se parece??? A Triacastela: Sen licenzas e destruíndo o patrimonio de todos.

Soubemos tamén do caso de Lough Neagh. Alí están sacando area de maneira ilegal, e vendéndolla ao estado norirlandes. Con esta acción están destruíndo o ecosistema do lago.

E hai moitos máis lugares afectados. En todos as mesmas dinámicas, os problemas. Só cambian os nomes dos lugares.

No encontro tamén estiveron presentes Kiran Pereira, da Plataforma Sandstories, que se opón á extracción industrial de area e aos problemas medioambientais que esta ocasiona; e Karina Flores, de Honduras, do movemento social e popular de América e da mesa de negociación.

A solidariedade entre as persoas e os colectivos, e o apoio mutuo é o único que pode parar estas desfeitas.

Dende Contraminacción expresamos todo o noso apoio ás loitas iniciadas contra estes proxectos, e animamos aos distintos colectivos a asinar as alegacións dos grupos antimineiros irlandeses.